Gayb
Duyularla algılanamayan ama var olan gerçeklikler
Geleneksel Anlam
Geleneksel İslam anlayışında gayb, insan duyuları ve aklıyla ulaşılamayan, yalnızca Allah'ın bildiği görünmeyen alemi ifade eder. Melekler, cinler, ahiret, cennet, cehennem, kader ve kıyamet gibi konular gaybın kapsamına girer. Bakara Suresi'nin ilk ayetlerinde müttakilerin temel özelliklerinden biri olarak 'gayba iman' zikredilir.
Gaybı bilmek yalnızca Allah'a mahsustur; peygamberler dahi ancak Allah'ın bildirdiği kadarını bilebilirler.
Yeniden Yorumlanan Anlam
Bu yaklaşımda gayb, henüz duyularla ve mevcut araçlarla algılanamayan, ancak var olan gerçeklikleri ifade eder. Gayb, bilinmezliğin mutlaklaştırılması değil; insanın bilgi sınırlarının farkında olmasına yapılan bir davettir. Kur'an'ın gayba iman çağrısı, görünenin ötesinde de gerçekliklerin bulunduğunu kabul eden entelektüel bir alçakgönüllülüğü temsil eder.
Tarih boyunca insanlığın 'gayb' saydığı pek çok olgu — mikroplar, radyo dalgaları, uzay boşluğundaki cisimler — bilimsel keşiflerle 'şehadet' (gözlemlenebilir) alemine taşınmıştır. Bu perspektiften gayba iman, aklı devre dışı bırakarak körü körüne inanmak değil; bilgi arayışını sürdürürken henüz bilinmeyene saygı duymak ve araştırma motivasyonunu diri tutmaktır.