Şeytan
İnsandaki olumsuz dürtüler ve negatif eğilimler
Geleneksel Anlam
Geleneksel İslam inancında şeytan (İblis), Allah'ın Hz. Adem'e secde emrine kibrinden dolayı karşı gelen ve bunun sonucunda ilahi huzurdan kovulan bir varlıktır. Kıyamete kadar insanları doğru yoldan saptırmak için Allah'tan mühlet almış olup vesvese vererek, günaha teşvik ederek ve hakkı batıla karıştırarak görevini sürdürür.
Şeytandan Allah'a sığınmak (istiaze) her Müslümanın günlük ibadet hayatının ayrılmaz bir parçasıdır. Şeytan, kötülüğün ve isyanın sembolü olarak İslam kozmolojisinde merkezi bir yere sahiptir.
Yeniden Yorumlanan Anlam
Bu yaklaşımda şeytan, insandaki olumsuz dürtüleri, yıkıcı eğilimleri ve negatif içgüdüleri temsil eden sembolik bir kavramdır. İblis'in Adem'e secde etmeyi reddetmesi, kibir ve üstünlük duygusunun akla ve bilinçli gelişime boyun eğmemesinin alegorisidir. Şeytanın 'vesvesesi', insanın kendi iç dünyasında deneyimlediği mantıksız korkular, bencil hesaplar ve yıkıcı düşünce kalıplarıdır.
Kur'an'ın şeytanı bir düşman olarak tanımlaması, insanı bu iç tehditlere karşı uyanık olmaya ve öz-farkındalık geliştirmeye çağırır. Dolayısıyla şeytana karşı korunmak, dışsal bir varlıktan kaçmak değil; kendi bilincini arındırmak, eleştirel düşünmek ve olumsuz dürtüleri akılla yönetmek anlamına gelir.