Hadis
Eleştirel süzgeçten geçirilmesi gereken peygamber rivayetleri
Geleneksel Anlam
Hadisler, Hz. Muhammed'in sözleri, fiilleri ve takrirleri olup İslam'ın Kur'an'dan sonraki ikinci temel kaynağını oluşturur. Sahih kabul edilen hadisler, güvenilir raviler zinciriyle aktarılmış ve Buhari, Müslim gibi muhaddisler tarafından titizlikle derlenmiştir.
Sünnet olarak da adlandırılan bu birikim, ibadetlerden hukuka, günlük yaşamdan ahlaka kadar Müslüman hayatının her alanını düzenler. Geleneksel anlayışta sahih hadisleri reddetmek veya sorgulamak, dinin temel bir kaynağını inkar etmekle eşdeğer tutulur.
Yeniden Yorumlanan Anlam
Hadisler, Hz. Peygamber'in vefatından yüzyıllar sonra derlenen ve insan hafızasının, siyasi çıkarların ve kültürel etkilerin süzgecinden geçmiş rivayetlerdir. Senet zinciri güvenilirlik için gerekli bir kriter olsa da yeterli değildir; metin eleştirisi, tarihsel bağlam analizi ve Kur'an ile tutarlılık kontrolü de uygulanmalıdır.
Kur'an'ın akla, düşünmeye ve sorgulamaya verdiği öncelik göz önüne alındığında, hiçbir rivayetin sorgulanamaz kutsal metin statüsüne yükseltilmemesi gerekir. Hadis külliyatı içinde birbiriyle çelişen, Kur'an'la uyumsuz veya dönemin siyasi atmosferini yansıtan pek çok rivayet bulunmaktadır. Akıl ve vicdan süzgecinden geçirilmiş bir hadis değerlendirmesi, dini otoritenin değil bireysel muhakemenin rehberliğinde yapılmalıdır.