Fıtrat
İnsanın doğal eğilimi, potansiyeli ve özü
Geleneksel Anlam
Geleneksel anlayışta fıtrat, Allah'ın her insanı üzerine yarattığı doğal hal ve yaratılış programıdır. Rum Suresi 30. ayette geçen 'fıtratallah' ifadesi, insanın İslam'a ve tevhide yatkın bir şekilde dünyaya geldiği anlamında yorumlanır.
Hz. Peygamber'in 'Her çocuk fıtrat üzere doğar' hadisi, insanın asıl doğasının İslam'a uygun olduğunu ve sonradan çevre etkisiyle bu doğadan sapılabileceğini öğretir. Fıtrat, dinin temel referans noktalarından biri olarak insanın Allah'a yönelme içgüdüsünü ifade eder.
Yeniden Yorumlanan Anlam
Bu yaklaşımda fıtrat, insanın doğuştan getirdiği doğal eğilimlerin, potansiyellerin ve temel kapasitelerin bütünüdür. Her insan; merak etme, anlam arama, adalet duygusu ve empati gibi evrensel doğal yatkınlıklarla dünyaya gelir ve fıtrat kavramı bu doğal donanımın karşılığıdır. Kur'an'ın fıtrata yaptığı vurgu, insanın herhangi bir dogmatik öğretiden önce sahip olduğu sezgisel ahlak ve akıl kapasitesine dikkat çeker.
Fıtratı korumak, bu doğal potansiyeli baskı altına almadan, akıl ve bilinçle geliştirmek anlamına gelir. Dolayısıyla fıtrat, belirli bir dini kimliğe değil; insanın evrensel ve doğal gelişim koduna işaret eder.