Aristo Mantığı
Batı düşüncesinin temel mantık sistemi
Geleneksel Anlam
Aristo mantığı, MÖ 4. yüzyılda Aristoteles tarafından sistemleştirilen ve formel mantığın temelini oluşturan klasik kıyas ve çıkarım kuralları bütünüdür. İslam dünyasında özellikle Farabi ve İbn Sina gibi filozoflar aracılığıyla tanınmış ve medrese müfredatının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir.
Geleneksel İslam ilim anlayışında Aristo mantığı, doğru düşünmenin ve geçerli çıkarım yapmanın evrensel aracı olarak kabul edilmiş, fıkıh ve kelam ilimlerinin metodolojik temelini oluşturmuştur. Bu mantık sistemi, önermelerin doğru ya da yanlış olduğu iki değerli bir yapıya dayanır ve çelişmezlik ilkesi onun vazgeçilmez kuralıdır.
Yeniden Yorumlanan Anlam
Aristo mantığı, doğru-yanlış ikililiğine dayanan ve belirli alanlarda geçerli olan ancak Kur'an'ın çok katmanlı anlam dünyasını kavramak için yetersiz kalan sınırlı bir düşünce çerçevesidir. Kur'an, aynı kavramın farklı bağlamlarda farklı anlamlara gelebileceği, zıtların bir arada bulunabileceği ve anlamın sabit değil akışkan olduğu bir yapıya sahiptir; bu yapı Aristo mantığının katı kategorileriyle çözümlenemez. İslam düşünce tarihinde Aristo mantığının Kur'an yorumuna hakim kılınması, metnin sembolik ve çok boyutlu yapısının göz ardı edilmesine ve anlam dünyasının daralmasına yol açmıştır.
Kur'an'ı gerçek derinliğiyle anlamak, Aristo mantığının ötesine geçen, paradoksu ve çok anlamlılığı kucaklayan yeni bir zihinsel açıklığı gerektirir.